ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ

Α. Ρίζα κάθε καλού έργου είναι η ελπίδα της ανάστασης, γιατί η προσδοκία της απολαβής δυναμώνει την ψυχή, για να εργάζεται τοαγαθό. Ο κάθε εργάτη; είναι έτοιμος ναυπομείνει κόπους και μόχθους, αν προβλέπει ότι θαπάρει μισθό γιατους κόπους του. Οι εργάτες όμως που κοπιάζουν χωρίς αμοιβή, πριν ακόμα αποκάμουν σωματικά, λυγίζουν ψυχικά. Ο στρατιώτης που ελπίζει ότι θα απολαύσει τιμές και επαίνους, είναι έτοιμος ναριχθεί στις μάχες. Κανένας όμως στρατευμένος κάτω από έναβασιλιά, ο οποίος δεν είναι σίγουρος για τη νίκη και δεν μπορεί να προβλέψει τοτέλος του πολέμου, δεν είναι έτοιμος να θυσιάσει τη ζωή του, αν αυτός ο βασιλιάς δεν επιβραβεύει μεπλούσιες αμοιβές τους αγώνες του μαχητή.

Έτσι γίνεται και με κάθε ψυχή. Όταν αυτή πιστεύει την ανάσταση, είναι φυσικό να προσέχει τον εαυτό της. Αν όμως δεν πιστεύει στην ανάσταση, παραδίνεται στη φθορά και την καταστροφή. Οποίος πιστεύει ότι το σώμα του θα αναστηθεί, φροντίζει να τοδιατηρεί καθάριο και άσπιλο και, σαν στολή της ψυχής του, δεν τομολύνει με πορνείες. Εκείνος όμως που δεν πιστεύει στην ανάσταση, παραδίνεται στις πορνείες και το φθείρει μεδιάφορεςκαταχρήσεις, λες και το σώμα του δεν ανήκει σ' αυτόν, αλλά σεκάποιον άλλο.

Είναι λοιπόν πολύ σπουδαίο παράγγελμα και τρισμέγιστη διδασκαλία της Άγίας Καθολικής 'Εκκλησίας, η πίστη στην ανάσταση των νεκρών. Ναι, είναι πάρα πολύ σπουδαίο και υπερβολικά αναγκαίο το να πιστεύει κανείς στην ανάσταση. Και, μολονότι πολλοί έχουν αντιρρήσεις πάνω σ' αυτό, η αλήθεια το επιβεβαιώνει.

Αντιλέγουν σ' αυτό οι ειδωλολάτρες. Δεν το πιστεύουν οι Σαμαρείτες. Το περιγελούν οι αιρετικοί. Πολλών ειδών αντιρρήσεις ακούγονται, αλλά μία και μοναδική είναι η αλήθεια.

  1. 1.ΚΑΤΗΧΗΣΕΙΣ Αγίου Κυρίλλου Ιεροσολύμων: Εκδόσεις «ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ» Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου. Καρέας 1999.

Β. Οι Σαμαρείτες λοιπόν και οι ειδωλολάτρες, μας παρουσιάζουν κάποια επιχειρήματα σαν αυτά εδώ: Τον νεκρό άνθρωπο τον ρίχνουν στοχώμα και εκεί σαπίζει και τον τρώνε τα σκουλήκια, και αυτά μετάψοφούν. Σετέτοιου είδους σαπίλα και διάλυση καταλήγει τοανθρώπινο σώμα. Πώς λοιπόν θ' αναστηθεί;

Ψάρια καταβρόχθισαν όσους ναυάγησαν στις θάλασσες. Κι αυτά τα ψάρια μετάτα έφαγαν άλλα μεγαλύτερα. Όσοι πάλι πάλεψαν μεθηρία τους έφαγαν αρκούδες και λιοντάρια. Αφανίστηκε μέχρι και τομικρότερο κοκαλάκι τους. Γύπες και κοράκια έφαγαν τις σάρκες των άταφων νεκρών και μετά αυτά πέταξαν σε διάφορες κατευθύνσεις και ταξίδεψαν σ' ολόκληρο τον κόσμο. Πού λοιπόν θα βρεθούν όλα τακομμάτια τους και πώς θασυγκροτηθεί πάλι το σώμα; Από τα όρνια που έφαγαν αυτά τασώματα, μπορεί άλλο ναψοφήσει στην Ινδία, άλλο στην Περσία και άλλο στη χώρα των Γότθων. Άλλα πάλι, μπορεί νατακάψει η φωτιά, ο άνεμος ήνασκορπίσει η βροχή, ακόμα καιτη σταχτή του σώματός τους. Από πού και πώς θα συναρμολογηθούν τα στοιχεία, γιανα ανασυγκροτηθούν αυτά τα σώματα που τα έχουν φάει εκείνα τα όρνια;

Γ. Γιασένα, που σαν άνθρωπος είσαι τόσο μικρός και αδύναμος, απέχει πολύ η χώρα των Γότθων από τις Ινδίες και η Ισπανία από την Περσία. Γιατον Θεό όμως, που κρατάει στη χούφτα Του ολόκληρη τη γη, όλα είναι κοντινά. Δεν πρέπει λοιπόννα αποδίδεις στον Θεό αδυναμίες όμοιες μετις δικές σου. Στρέψε καλύτερα τηνπροσοχή σου στη δύναμη Εκείνου που τα δημιούργησε.

Έπειτα, ο ήλιος, που είναι ένα ελάχιστο έργο του Θεού, θερμαίνει μετις ακτίνεςτου ολόκληρο τον κόσμο. Καιακόμα ο αέρας, που κι αυτόν τον έφτιαξε ο Θεός, περιβάλλει ό,τι βρίσκεται σ' αυτόν τον κόσμο. Καιο Θεός, ο Δημιουργός και του ήλιου και του αέρα, άραγε στέκει μακριά από τον κόσμο;

Φαντάσου ότιέχουναναμιχθεί διάφοροι σπόροι -διότι, αφού φαίνεσαι ασθενικός στηνπίστη, αναγκάζομαι νασου φέρω παραδείγματα που αναφέρονται σεμικροπράγματα- και ότι αυτοί οι διάφοροι σπόροι είναι κλεισμένοι μέσα στη μία παλάμη σου. Είναι δύσκολο γιασένα, τον απλό άνθρωπο, η αντίθετα είναι πολύ εύκολο, να εντοπίσεις και ναξεχωρίσεις κάθε σπόρο απ’ αυτούς που βρίσκονται στη χούφτα σου, σύμφωνα μετην ιδιαιτερότητάτου και τοείδος του; Και αφού τους ξεχωρίσεις, νατους βάλεις ύστερα μαζί, όμοιους με όμοιους και γενικά 
να τους ταξινομήσεις, σύμφωνα μετο γένος και τοείδος τους; Εσύ μπορείς να διακρίνεις ό,τι βρίσκεται μέσαστη χούφτα σου, οΘεός δεν μπορεί ναδιακρίνει και να αποκαταστήσει όσα βρίσκονται στη δική Του παλάμη;

Βάλε καλά στονου σου αυτό που σου λέω, εάν βέβαια η δυσκολία σου νατοπιστέψεις δεν προέρχεται από τη λογική αδυναμία σου, αλλά από την κακή ιδέα που έχεις μέσασου γιατον Θεό ή και από την ανευλαβή προδιάθεση που διατηρείςαπέναντι στοΠανάγιο Πρόσωπό Του.

Δ.Κάνε μου τη χάρη, ναπροσέξεις στοθέμα της δικαιοσύνης και μάλιστα σκέψου καλά τί συμβαίνει - σχετικά μ' αυτότο ζήτημα- σε σένα τον ίδιο.

Ας υποθέσουμε λοιπόν πως έχειςυπηρέτες. Κι άλλοι απ' αυτούς είναι καλοί κι άλλοι κακοί. Είναι επόμενο νατιμάς τους καλούς και νατιμωρείς τους κακούς. 
Κι αν θα'σουνα δικαστής, ασφαλώς, θα επαινούσες τους αγαθούςκαι θα τιμωρούσες τους παράνομους.

Εσύ λοιπόν, που είσαι άνθρωπος θνητός, κρατάς τη δικαιοσύνη. Ο Θεός, που είναι αιώνιος και οΜόνος Βασιλιάς ολόκληρου του κόσμου, δεν θα κρίνει δίκαια και δενθα ανταποδώσει, κατάτα έργα του καθενός, μεδικαιοσύνη; Αν αυτό όμως το αρνηθείς, θα πέσεις σε ασέβεια. Γι' αυτό, πρόσεξε πολύ σ' αυτά που σου λέω. Πολλοί φονιάδες πέθαναν απόφυσικό θάνατο στοκρεβάτι τους, χωρίς να τιμωρηθούν για τα εγκλήματάτους. Πού λοιπόν, βρίσκεται εδώ η δικαιοσύνη του Θεού; Πολλές φορές μάλιστα, κάποιος που φόνευσε πενήντα ανθρώπους, αποκεφαλίζεται μία φορά. Πού λοιπόν, θα λάβει την τιμωρία για τους άλλους σαράντα εννέα φόνους; Αν λοιπόν πεις ότι δεν υπάρχει στην άλλη ζωή κρίση και ανταπόδοση, τότε κατηγορείς και λες τον Θεό άδικο.

Μη σου κάνει όμως εντύπωση το ότι ο Θεός έχειαφήσει την Κρίση γιατην άλλη ζωή. Καθένας που αγωνίζεται, μετάτο τέλος των αγώνων, ήστεφανώνεται ή καταντροπιάζεται. Σεκαμιά περίπτωση ο αγωνοθέτηςδεν στεφανώνει τους αγωνιστές, ενόσω ακόμα διαρκούν οι αγώνες. Περιμένει νατερματίσουν τον αγώνα όλοι οι αθλητές και μετάτους ξεχωρίζει και απονέμει μονάχα στους νικητές τα βραβεία και τους στεφάνους. Έτσι ακριβώς κάνει και ο Θεός. Ενώ ακόμα διαρκείο αγώνας αυτήςεδώ της ζωής, βοηθάει λίγο τους δίκαιους, άλλά ό,τι τους αξίζει σαν μισθός και βραβείο γιατους αγώνες τους, θατους το αποδώσει, τέλειο και ολοκληρωμένο, μετά, στη μέλλουσα ζωή.

Ε. Ανλοιπόν, σύμφωνα μ' αυτά που εσύ λες, δενυπάρχει ανάσταση των νεκρών, γιατί τότε καταδικάζεις ως ενόχους αυτούς που ανοίγουν και κλέβουν τους τάφους; Αν τοσώμα χάθηκε μια γιαπάντα και δεν υπάρχει ελπίδα ανάτασης, γιατί τιμωρείται ο κλέφτης των τάφων; Βλέπεις λοιπόν, ότι παρόλο που με ταχείλη αρνείσαι την ανάσταση των νεκρών, η καρδιά σου όμως πιστεύει ακράδαντα σ' αυτήν;

ΣΤ. Θα μπορούσαμε εξάλλου να σκεφθούμε και κάπως έτσι: Όταν ένα δέντρο κόβεται, ακόμα και σύγκορμα, βγάζει πάλι στον καιρό του νέους βλαστούς, φύλλα και άνθη. Και οάνθρωπος, του οποίου η ζωή ανακόπτεται με το θάνατο, δεν μπορεί ναξαναζήσει

Τα σπαρτά ότανθερίζονται μένουν στ' αλώνι. Και ο άνθρωπος που θερίστηκε απ' αυτή τη ζωή, δεν θαμείνει στ' αλώνι του Θεού; Οι αμπελόβεργες, και άλλων ακόμα δέντρων τα κλαδιά, όταν κοπούν εντελώς από τον κορμό του δέντρου και μεταφυτευθούν παίρνουν ζωή, μεγαλώνουν καικάνουν καρπούς. Και ο άνθρωπος, γιατον οποίο όλα αυτά δημιουργήθηκαν, αν θαφτεί στη γη, δεν θα αναστηθεί; Τί άραγε είναι πιο κουραστικό και πιο δύσκολο, ναφτιάξει κανείς έναν ανδριάντα εξαρχής ή ναξαναχύσει και να αναπλάσει στο ίδιο σχήμα κάποιον που έπεσε; Ο Θεός που μας δημιούργησε από τομηδέν, δεν μπορεί άραγε να αναπλάσει αυτούς που κάποτε υπήρξαν στη ζωή και έπεσαν στη φθορά του θανάτου;

Επειδή όμως είσαι ειδωλολάτρης, δεν πιστεύεις σ' ό,τι λένε οι Άγιες Γραφές γιατην ανάσταση. Κοίταξε όμως ταπράγματα, μελέτησε τη φύση τους κι εννόησε τα λόγια μου, απ' αυτά που μέχρι τώρα βλέπεις ολόγυρα.

Σπέρνεται, γιαπαράδειγμα, σιτάρι ή οποιοδήποτε άλλο σπορικό. Και μετάτη σπορά σαπίζει, σαν να πεθαίνει, και δεν μπορεί πλέον ναχρησιμεύσει ως τροφή, Εκείνος όμως ο σάπιος σπόρος φυτρώνει αργότερα και μάλιστα είναι καταπράσινος. Καιενώόταν σπάρθηκε ήταν μικρός, τώρα που φύτρωσε είναι βλαστάρι ολόδρόσο. Το σιτάρι δημιουργήθηκε γιαμας. Για τις δικές μας τιςανάγκεςδημιούργησε ο Θεός καιτοσιτάρι, αλλά και κάθε άλλο καρπό. Καιδεν τα έκανε ασφαλώς μόνο και μόνο γιαναυπάρχουν αυτά τα ίδια μονάχα γιατον εαυτό τους.

Αν λοιπόν, όσαδημιουργήθηκαν γιαμας, μετάτο σάπισμά τους παίρνουν πάλι ζωή, εμείς, γιατους οποίους εκείνα δημιουργήθηκαν, αν πεθάνουμε, δενθα αναστηθούμε;

Ζ. Όπως βλέπεις, τώρα είναι χειμώνας. Τώρα τα δέντρα στέκονται σαν νεκρά. πού είναι τώρα ταφύλλα της συκιάς; Πού είναι τα αμπελοστάφυλα; Αυτά το χειμώνα είναι νεκρά, την άνοιξη όμως πετάνε βλαστάρια κι όταν έρθει ο κατάλληλοςκαιρός, τότε ξαναζωντανεύουν, σαν να 'ναι νεκρά και να σηκώνονται από τους τάφους. Επειδή λοιπόν οΘεός γνωρίζει την απιστία σου, κάθε χρόνο αναπαρασταίνει, μ' αυτά τα ορατάπράγματα, την ανάσταση των νεκρών. Ώστε, βλέποντας εσύ αυτά που συμβαίνουν στα άψυχα πράγματα, ναπιστέψεις Ότι το ίδιο θα συμβεί καιμετα έμψυχα και λογικά δημιουργήματά Του.

Κι οι μύγες ακόμα, και οι μέλισσες, πέφτουν πολλές φορές στονερό και πνίγονται και μετά από λίγο ξαναζωντανεύουν. Υπάρχουν και μερικά είδη μικρών ζώων, τρωκτικών, που λέγονται Μυοξοί. Αυτά πέφτουν σε χειμερία νάρκη όλο τοχειμώνα και μόλις έρθει τοκαλοκαίρι ξανακινούνται και ξαναζούν.

Βλέπεις αναγκάζομαι νασου φέρνω παραδείγματα ανάλογα με τα δικά σου μέτρα, γιανασε βοηθήσω νασκεφθείς. Εκείνος λοιπόν που δίνει τη ζωή στα άλογα καισχεδόν νεκρά ζώα, Αυτός δενέχει τη δύναμη ναχαρίσει τη ζωή, κάνοντας για χάρη μας υπέρβαση στους νόμους της φύσεως, αφού γιαμας τα δημιούργησε όλα αυτά;

Η. Οι ειδωλολάτρεςόμως, και όσοιέχουν την ίδια μ' αυτούς ειδωλολατρική νοοτροπία, ζητούν να τους φέρουμε παραδείγματα, μετα οποία η ανάσταση των νεκρών ναμπορεί ναστηριχθεί έτσι, ώστενα γίνεται απόόλους αντιληπτή και κανένας ναμην μπορεί πλέον νατην αμφισβητήσει. Ισχυρίζονται λοιπόν, ότιαυτά που μέχρι τώρα ανέφερα, και αν ακόμα φαίνονται ότι αναζωογονούνται, όμωςδενέχουν εντελώς αποσυντεθεί. Γι' αυτό ζητούν να δουν ένα ζωντανό πλάσμα που έχει σαπίσει εντελώς και που έπειτα αναστήθηκε.

Γνώριζε οΘεός την απιστία των ανθρώπων και γι' αυτό έπλασε ένα πουλί που ονομάζεται Φοίνικας. Αυτό, όπως γράφει ο άγιος Κλήμης και όπως και άλλοι πολλοί Ιστορικοί μας μαρτυρούν, στο είδος του δεν έχειάτομα θηλυκού και αρσενικού γένους. Κατάσυνέπεια, αυτό δεν μπορεί ναπολλαπλασιασθεί, όπωςόλα τα αλλά πτηνά.

Ο Φοίνικας βρίσκεται στη χώρα των Αιγυπτίων και κάθε πεντακόσια χρόνια έρχεται, από την πλήρη φθορά, ναμας φανερώσει την ανάσταση. Και μάλιστα αυτό δεν τοκάνει στην έρημο, αλλά έρχεται σε χώρο εμφανή, μέσαστην πόλη, ώστε ναμη χάσουν οι άνθρωποι τη δυνατότητα ναπαρακολουθήσουν τομυστήριο της ανάστασής του, αλλά ναγίνει γι' αυτούςχειροπιαστή η ανάσταση, που την αμφισβητούν.

Αυτό λοιπόν τοπουλί, φτιάχνει μοναχό του μία φωλιά, που είναι συγχρόνως και οτάφος του, χρησιμοποιώντας σαν δομικά υλικά, το λιβάνι, τησμύρνα κι αλλά αρώματα. Και όταν συμπληρώσει τον κύκλο της ζωής του μπαίνει μέσαστον τάφο και πεθαίνει αληθινάκαι σαπίζει. Στη συνέχεια, μέσα από τις σαπισμένες σάρκες του νεκρού πουλιού, γεννιέται ένα σκουλήκι. Κι αυτό, μεγαλώνοντας μετον καιρό, εξελίσσεται σε πουλί. Μη σου φανεί αυτό απίστευτο. Γιατί, όπωςβλέπεις, γίνονται, μ' αυτότον ίδιο τρόπο, από σκουλήκια και από ταμικρά μελισσάκια, έντομα. Καιαπό τα αυγά των πουλιών, τα οποία δεν περιέχουν παρά μόνο ρευστήουσία, βλέπεις να βγαίνουν ταφτερά, τα οστάκαιτανεύρα των πουλιών.

Μετά, αφού βγάλει φτερά ο Φοίνικας που αναφέραμε παραπάνω κι αφού γίνει τέλειο πουλί -ολόιδιο μετο προηγούμενο που είχε τελειώσει τη ζωή του μέσαστον τάφο του- τότε πετάει ψηλά στον αιθέρα ολόιδιος μ' εκείνον που είχε πεθάνει, φανερώνοντας έτσι στους ανθρώπους, πολύ ξεκάθαρα, την ανάσταση των νεκρών.

Είναι αξιοθαύμαστο πουλί ο Φοίνικας. Άλλά είναι πουλί χωρίς λογικό και ουδέποτε ύμνησε τον Θεό. Πετάει στους αιθέρες, αλλά δεν γνωρίζει τον Μονογενή Υιό καιΛόγο του Θεού.

Έχοντας λοιπόν κι εσύ υπόψη σου αυτό τοπαράδειγμα, μπορείς να εξακολουθείς ναισχυρίζεσαι ότι οΘεός έχειδωρίσει την ανάσταση σ' ένα άλογο ζώο, που δενέχει την δυνατότητα ναγνωρίζει τον δημιουργό του, και δεν την έχει χαρίσει σε μας, που και τον Θεό δοξολογούμε και τις εντολές Του εφαρμόζουμε;

Θ. Αλλά επειδή οΦοίνικας είναι μακριά μας και ακόμα είναι σπάνιο τούτο το αποδεικτικό σημάδι της ανάστασης και επειδή μερικοίδεν πείστηκαν με όλα ταπροηγούμένα επιχειρήματα, πάρε, σεπαρακαλώ, και μία άλληαπόδειξη απ' αυτάπου συμβαίνουν καθημερινά.

Πού είμαστε όλοι εμείς, εγώ που σας μιλάω κι εσείς που με ακούτε, πριν από εκατόή διακόσια χρόνια; Άραγε δεν γνωρίζουμε πώς ήρθαμε σ' αυτήεδώ τη ζωή; Δεν γνωρίζεις ότι γεννιόμαστε από ασθενικά, άμορφα και άπλά υλικά; Κι ότι απόαυτότο απλό και αδενικό πράγμα, παίρνει μορφή και ζωή οάνθρωπος; Το ασθενικό ντύνεται σάρκα και δυναμώνουνε τανεύρα του. Παίρνουν λαμπρότητα ταμάτια του, η μύτη του αποκτάει την αίσθηση της όσφρησης, τ' αυτιά του την ακοή, η γλώσσα του τη λαλιά και η καρδιά του παλμό. Τα χέρια του γίνονται ικανάγια εργασία, ταποδιά του δυνατάγια ναπερπατούν. Και κάθε μέλος του σώματος αναπτύσσεται, ώστε να επιτελεί τη λειτουργικότητάτου. Κι εκείνο τοπριν ασθενικό πράγμα, γίνεται τώρα ναυπηγός, οικοδόμος, αρχιτέκτονας και εργάτης κάθε ειδικότητας. Γίνεται στρατιώτης, άρχοντας, νομοθέτης και βασιλιάς. Ο Θεός που μας δημιούργησε από τόσο άπλά καιευτελή στοιχεία, δενείναι άραγε ικανός και να μας αναστήσει; Εκείνος που κάνει σώμα ανθρώπινο αυτό τοεξαρχής απλό και ευτελές υλικό, δεν μπορεί μετάκαινα αναστήσει τονεκρό σώμα; Εκείνος που από την ανυπαρξία έφερε τον άνθρωπο στην ύπαρξη, δεν μπορεί και, όταναυτή νεκρωθεί, νατην αναστήσει;

Ι. Πάρε, σεπαρακαλώ, και μία άλληολοφάνερη απόδειξη της αναστάσεως των νεκρών, που παρατηρείται κάθε μήνα στ' αστέρια του ουρανού. Το σώμα δηλαδή της σελήνης χάνεται εντελώς, ώστε νακαταλήγει ναμη φαίνεται και το ελάχιστο μέρος του. Και πάλι αρχίζει σιγά-σιγά να εμφανίζεται στοστερέωμα και φθάνει να επανέλθει εντελώς στηνπροηγούμενη μορφή και την κατάστασή του. Και γιαναγίνει αυτόκαλύτερα αντιληπτό, κατά χρονικά διαστήματα, χάνεται η σελήνη και τη βλέπουμε ναγίνεται σαναίμα. Κι έπειτα ξαναπαίρνει τη φωτεινή μορφή της. Αυτότο δημιούργησε ο Θεός, ώστε κι εσύ ο άνθρωπος που έχεις αίμα, ναμη δείξεις απιστία για την ανάσταση των νεκρών. Αλλά, βλέποντας αυτόπου συμβαίνει στη σελήνη, ναπιστέψεις ότιαυτό θα γίνει και μεσένα.

Αυτάτα επιχειρήματα ναταχρησιμοποιείς, ότανβρίσκεσαι αντιμέτωπος μετους ειδωλολάτρες.Σ' εκείνους που δεν παραδέχονται τις Άγιες Γραφές, να αντιμάχεσαι με όπλα που δεν είναι παρμένα απ' Αυτές, αλλά που είναι φτιαγμένα από συλλογισμούς και λογικές αποδείξεις. Γιατί βέβαια αυτοί δεν ξέρουν ούτε ποιος είναι οΜωυσής, ούτε ποιος είναι οΗσαΐας, ούτε ποία είναι τα Ευαγγέλια, ούτε ποιος είναι οαπόστολοςΠαύλος.

ΙΑ. Ας πάμε τώρα στους Σαμαρείτες, οιοποίοι, ενώδέχονται τον Μωσαϊκό Νόμο, όμωςδενδέχονται καθόλου τουςΠροφήτες, Και φυσικά, δεν τους λέει τίποτε αυτό το ανάγνωσμα από το βιβλίο του Προφήτη Ιεζεκιήλ.2 Γιατί, όπως είπαμε, αυτοίδεν παραδέχονται τουςΠροφήτες, πώς λοιπόν, θαπείσουμε τους Σαμαρείτες;

Ας έλθουμε σε όσα γράφονται μέσα στον Μωσαϊκό Νόμο. Λέει λοιπόν ο Θεός στον Μωυσή: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ»3. 'Οπωσδήποτε είναι Θεός αυτών που ζουν και υπάρχουν. Γιατί, αν ο Αβραάμ, οΙσαάκ και ο Ιακώβ μετο θάνατότους έφυγαν στην ανυπαρξία, τότε ο Θεός είναι Θεός ανύπαρκτων όντων. Πότε ακούστηκε ένας βασιλιάς να πει, ότιεγώ είμαι βασιλιάς και είμαι αρχιστράτηγος ενός στρατεύματος ανύπαρκτου; Πότε ακούστηκε να κάνει κανείς επίδειξη ανύπαρκτου πλούτου; Πρέπει λοιπόν να υπάρχει ακόμα ο Αβραάμ, ο Ισαάκ και ο Ιακώβ, γιανα είναι οΘεός, Θεός ζώντων. Γιατί δενείπε ο Θεός, «ήμουνα Θεός τους», αλλά είπε «είμαι Θεός τους». Καιότι υπάρχει μέλλουσα Κρίση, το αποδεικνύει αυτό που είπε ο Αβραάμ προς τον Κύριο: «Εκείνος που κρίνει όλη τηγη, δεν θακάνει Κρίση;»4.

  1. 2.Ιεζ. 37, 5-7
  2. 3.Εξ. 3, 64. Γεν. 18,25
  3. 4.Γεν. 18, 25

ΙΒ. Αλλά και σ' αυτό πάλι έχουναντιρρήσεις οιανόητοι Σαμαρείτες και λένε ότιενδέχεται ναπαραμένουν, μετά το θάνατο, στην ύπαρξη οι ψυχές του Αβραάμ, τουΙσαάκ και του Ιακώβ. Τα σώματάτους όμωςδεν είναι δυνατόν να αναστηθούν.

Το ραβδί του Μωυσή του δίκαιου μπόρεσε κι έγινε δράκοντα5και τα σώματα των δικαίων δεν μπορούν να αναστηθούν και να ξαναζήσουν; Έγινε εκείνο που ήταν«παρά φύσιν» και δεν μπορεί να αποκατασταθεί αυτό που είναι «κατάφύσιν»; Και τοραβδί του Ααρών, που ήταν κλαδί κομμένο καιξερό, χωρίς σταγόνα νερό, πέταξε βλασταρια.6 Και το βλαστάρι, χωρίς νατο δει 
ο ήλιος, βλάστησε, ακριβώς όπως βλασταίνουν τα διάφορα φυτάστους αγρούςκαι όπως τα δέντρα. Καιενώ βρισκόταν κατάξερο, μέσα σε μία νύχτα αναπτύχθηκε και καρποφόρησε τόσο, όσο τασυνήθη φυτά, που ποτίζονται συνέχεια και γιαπολλά χρόνια.

Το ραβδί του Ααρών, σαν να ήταν νεκρωμένο, αναστήθηκε, καιδενθα αναστηθεί ο ίδιος ο Ααρών; Ο Θεός που θαυματούργησε, ανασταίνοντας τοξύλο, γιανα διατηρήσει την αρχιεροσύνη του Ααρών, δενθα χαρίσει την ανάσταση στον ίδιο τον Ααρών;

Η γυναίκα του Λώτ μεταβλήθηκε σε αλάτι κι άλλαξε η φύση της7. Ή σάρκα άλλαξε και έγινε αλάτι και δεν μπορεί η σάρκα ν' αναστηθεί και ναξαναγίνει σάρκα, να πάρει δηλαδή, την πρώτη φύση της; Η γυναίκα του Λώτ έγινε αλάτινη στήλη και δεν μπορεί ν' αναστηθεί η γυναίκα τουΑβραάμ;

Με ποια δύναμη μεταβλήθηκε τοχέρι του Μωυσή, που γιαμία ώρα έγινε σαν χιόνι και πάλι αποκαταστάθηκε στην πρώτη του μορφή;8Οπωσδήποτε μετου Θεού το πρόσταγμα. Τότε λοιπόν το πρόσταγμα του Θεού είχε αυτή τη δύναμη. Τώρα δεν μπορεί να έχειαυτή την ίδια;

  1. 5.Εξ. 4,3
  2. 6.Αριθμ. 17, 235
  3. 7.Γεν. 19, 26
  4. 8.Εξ. 4, 6-7

ΙΓ. Και ρωτώ εσάς τους Σαμαρείτες, που σκέπτεσθε σαν να είσαστε οι πιο ανόητοι από όλους τους ανόητους ανθρώπουςτης οικουμένης. Ποιος πρώτος και με ποιο τρόπο δημιούργησε από τομηδέν τον άνθρωπο; Ελάτε στη Γένεση, στοπρώτο βιβλίο της ΠαλαιάςΔιαθήκης, την οποία και εσείς οι Σαμαρείτες παραδεχόσαστε. «Και έπλασε», λέει, «οΘεός τον άνθρωπο, παίρνοντας χώμα από τη γη»9. Το χώμα γίνεται σάρκα και η σάρκα δεν μπορεί να ξαναγίνει σάρκα;

Σας ρωτώ πάλι: Από πού προήλθαν οι ουρανοί, η γη και η θάλασσα; Από που δημιουργήθηκαν ο ήλιος, η σελήνη και τ' αστέρια; Πώς γεννήθηκαν από τανερά ταπουλιά και ταψάρια; Και πώς όλα τα ζώα πλάστηκαν από τη γη; Τόσες μυριάδες πλάσμα ήρθαν από την ανυπαρξία στην ύπαρξη. Κι εμείς οι άνθρωποι, που είμαστε πλασμένοι «κατ' εικόνα» Θεού, δεν θα αναστηθούνε; Πραγματικά, είναι γεμάτη απιστία αυτή η σκέψη και πολύ αξιοκατάκριτοι είναι όσοιδείχνουν τόση απιστία. Ο Αβραάμ είπε προς τον Κύριο: «Εσύ που κρίνεις όλη τη γη»10. Κι όμως, δεν το πιστεύουν αυτό, όσοιμελετούν το Μωσαϊκό Νόμο. Και ενώ είναι γραμμένο ότι«ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από το χώρα της γης»11, αυτοί που διαβάζουν το Νόμο, θεωρούν τον Θεό ανίσχυρο να αναστήσει τους νεκρούς.

ΙΔ' . Αυτάλοιπόν τα επιχειρήματα απευθύνονται σε όσους δεν πιστεύουν στην ανάσταση των νεκρών. Για µας όμως που πιστεύουμε, πρέπει οπωσδήποτε ναγνωρίζουμε όσα αναφέρουν γι' αυτό το θέμα οι Προφήτες. Επειδή όμως υπάρχουν και μερικοί που μελετούν τους Προφήτες, αλλά δεν πιστεύουν σ' όσα γράφονται σταβιβλία τους και παίρνουν σαν επιχείρημα και µας λένε εκείνο το «δεν θα αναστηθούν οι ασεβείς στη μέλλουσα Κρίση»12και το άλλο που λέει, «αν κατεβεί ο άνθρωπος στον Άδη, δεν πρόκειται πια να ξαvαvεβεί»13κι ακόμα το «δεν θα Σε υμνήσουν οι νεκροί, Κύριε»14, ερμηνεύοντας λανθασμένατις Γραφές, είναι καλό τώρα νατους απαντήσουμε, μελίγα λόγια, όσο επιτρέπουν οι δυνάμεις μας και οι συνθήκες αυτής της Κατήχησης.

10. Γέν. 18, 25

11. Γέν. 3, 19

12. Ψαλµ. 1, 5

13. Ιώβ 7, 9

14. Ψαλμ. 113, 25

Όταν λέει ο Ψαλμωδός ότιοι ασεβείς δεν θα αναστηθούν γιανακριθούν, εννοεί, όχι πως καθόλου δενθα κριθούν, αλλά ότι θααναστηθούν γιανακατακριθούν. Γιατί αυτούςδεν χρειάζεται νατους πολυεξετάσει ο Θεός γιατις πράξεις τους. Αντίθετα, μόλις οιασεβείς αναστηθούν, ταυτόχρονα και θακαταδικασθούν. Αυτό που λέει ο Ψαλμωδός, ότι«δεν θα Σε υμνήσουν, Κύριε, οι νεκροί», σημαίνει ότι μόνο σ' αυτή τη ζωή υπάρχει η δυνατότητα γιαμετάνοια και άφεση των αμαρτιών, κατάτη διάρκεια της οποίας, όσοι χαίρονται και απολαμβάνουν αυτά τα αγαθά, μπορούν ναυμνούν τον Θεό. Γιατί δεν θαμπορούν ναυμνούν τον Θεό, μετάτο θάνατότους, σαν ευεργετημένοι, όσοι πέθαναν μέσαστις αμαρτίες τους. Αυτοί θα θρηνούν και θαοδύρονται. Γιατί ο αίνος βγαίνει αυθόρμητα από τιςψυχές αυτών που ζουν μεαισθήματα και βιώματα ευχαριστίας, ενώ ο οδυρμός πηγάζει από τις ψυχές εκείνων που τιμωρούνται. Τότε λοιπόν οι δίκαιοι θα υμνούν, ενώ, όσοι θαπεθάνουν αμετανόητοι γιατις αμαρτίες τους, δεν θα έχουν πλέον ευκαιρίεςγια μετάνοια και εξομολόγηση.

ΙΕ. Όσο γι' αυτό το«αν κατεβεί ένας άνθρωπος στον Άδη, δενθα ξανανεβείαπό εκεί»15, κοίταξε τοκείμενο τί λέει πιο κάτω. Στον επόμενο ακριβώς στίχο λέει. «όποιος κατεβεί στον Άδη, δεν μπορεί πια ν' ανεβεί και να γυρίσει στο σπίτι του». Ασφαλώς και πολύ σωστά λέει. Γιατί, αφού θα γίνει η συντέλεια του κόσμου και όλα τα σπίτια θα καταστραφούν, πώς θα ξαναγυρίσει στο σπίτι του κανείς, αφού όλη ηγη θα μεταβληθεί, και θα ανακαινιστεί;

Έπρεπε, όσοι τα λένε αυτά ν' ακούσουν τον Ιώβ που λέει: «Υπάρχει ελπίδα για το δέντρο. Αν αυτό κοπεί θαξανανθίσει και τα βλαστάρια του ποτέ δεν θατου λείψουν. Κι αν η ρίζα του γεράσει μέσα στη γη ή αν μέσα σε πετρώδες κι άγονο έδαφος μαραθούν τα βλαστάρια του, πάλι και μόνο με την ξηρασία, αυτό θαξανανθίσει και θαφέρει καρπό στο θερισμό, σαν να 'ταν νεοφυτεμένο. Κι ο άνθρωπος, άμα πεθάνει, θαχαθεί; Αν πέσει και ταφεί ο θνητός άνθρωπος, άραγε δεν θαξαναζήσει;»16. Με τρόπο ερωτηματικό λοιπόν, και όχι σαν παράκληση ή σαν επιτίμηση, πρέπει να διαβάζεται αυτό το «δεν θα ξαναζήσει». Εφόσον λοιπόν, λέει ο Ιώβ, το δέντρο πέφτει και πάλι ανασταίνεται, ο άνθρωπος, για τον οποίο το δέντρο δημιουργήθηκε, δεν θ' αναστηθεί;

15. Ιώβ. 7, 9

16. Ιώβ. 14, 7-10

Και για να μη νομίσεις ότι προσπαθώ να βρω νόημα, όπως το θέλω, εκεί που το κείμενο δεν μου το δίνει, διάβασε και τη συνέχεια του λόγου. Γιατί μετά, αφού διατύπωσε ο Ιώβ ως ερώτηση το «όταν πέσει ο άνθρωπος δεν θα ξαναναστηθεί;», λέει: «Γιατί κι αν πεθάνει ο άνθρωπος, όμως πάλι θα ζήσει»17.Και αμέσως συνεχίζει: «Θα μείνω θαμμένος στη γη μέχρι να ξανάρθω στη ζωή».

Και στον ίδιο στίχο πάλι λέει. «Αυτός που πρόκειται νααναστήσει το σώμα μου, που βρίσκεται στη γη και εξαντλητικά γεύεται όλα αυτά»18.

Καιο Προφήτης Ησαΐας, λέει: «Θ' αναστηθούν οι νεκροί και θα σηκωθούν όσοι βρίσκονται μέσα στους τάφους»19. Και ο προφήτης Ιεζεκιήλ, την προφητεία του οποίου εδώ μόλις τώρα διαβάσαμε, λέει ξεκάθαρα: «Εγώ θα ανοίξω ταμνήματάσας και θα σας βγάλω από τους τάφους σας»20. Και ο προφήτης Δανιήλ λέει: «Πολλοί, από εκείνους που κοιμούνται στο χώμα της Γης θα αναστηθούν, άλλοι για να ζήσουν την αιώνια ζωή και άλλοι για νακαταδικαστούν σε αιώνια ντροπή και όνειδος»21.

ΙΣΤ. Πολλά κείμένα της Αγίας Γραφήςμαρτυρούν γιατην ανάσταση των νεκρών. Υπάρχουν ασφαλώς και πολλά άλλα ρητάσχετικά μ' αυτότο θέμα. Σαν υπόμνηση και μόνο σας αναφέρω, επιγραμματικά, την ανάσταση του Λαζάρου. Αυτός ήταν τέσσερις ήμερες νεκρός στομνήμα. Και επειδή τώρα ο χρόνος μας περιορίζει, θα σας θυμίσω μόνο την ανάσταση του γιου της χήρας, στη Ναϊν. 
Σαν υπενθύμιση, επίσης, σας σημειώνω και την περίπτωση της ανάστασης της θυγατέρας του Αρχισυναγωγού. Θα σας πω ακόμα εκείνο που αναφέρεται στο Ιερό Ευαγγέλιο, ότι δηλαδή σχίστηκαν οι πέτρες και πολλά σώματα των Αγίων, που είχαν κοιμηθεί, αναστήθηκαν, αφού ανοίχθηκαν μετο σεισμό τα μνήματά τους.22Πάνω απ’όλα όμως, ας μην ξεχνάμε, ότιο Χριστός αναστήθηκε. Δεν ανέφερα τον Προφήτη Ηλία καιτο γιο της χήρας που ο Προφήτη ς ανέστησε, ούτε τον Προφήτη Ελισσαίο, ο οποίος δυο φορές ανέστησε νεκρό και όταν ζούσε, αλλά καιμετάτο θάνατό του.

17. Ιώβ. 14, 21

18. Ιώβ. 14,14

19. Ησ. 26, 19

20. Ιεζ. 37, 12

21. Δαν. 12, 2

22. Ματθ. 27. 51-52

Ότανζούσε ανέστησε τον νεκρό µέ τη δύναμη της αγίας ψυχής του. Για ναμην τιμηθούν όμως μόνο οι ψυχές των δικαίων και γιαναγίνει πιστευτό ότι και τασώματατων δικαίων έχουν δύναμη, ο νεκρός που έριξαν στον τάφο του Ελισσαίου, όταν ακούμπησε το νεκρό σώμα του Προφήτη, αναστήθηκε23. Το νεκρό σώμα του Προφήτη έκανε έργο ζωντανής ψυχής. Και το πεθαμένο σώμα του Προφήτη, που ήτανθαμμένο στο χώμα, χάρισε σε άλλον νεκρό τη ζωή. Κι ενώ το νεκρό σώμα του Προφήτη χάρισε τη ζωή, αυτό το ίδιο παρέμεινε νεκρό.

Γιατί όμως έγινε αυτό το πράγμα; Για ναµη θεωρηθεί, μετάτην ανάσταση, ότι η ψυχή μόνο του Ελισσαίου έκανε αυτό το θαύμα. Αντίθετα, γιανα αποδειχθεί, πως και όταν δεν είναι παρούσα η ψυχή, υπάρχει μια θεϊκή δύναμη μέσα στα σώματα των Αγίων. Κι αυτό συμβαίνει, επειδή παρέμεινε μέσα σ' αυτά, γιατόσα χρόνια, η δίκαιη ψυχή τους, την οποία το σώμα υπηρετούσε.

Ας μην παραμένουμε λοιπόν στην απιστία ή στη δυσπιστία, σαν να βρισκόμαστε πνευματικά σε νηπιακή ηλικία, σαν ναμην έχει γίνει ποτέ αυτό το θαύμα. Γιατί, αν τασαβάνα και τα σεντόνια που αγγίζουν εξωτερικά τα σώματα, όταν τ' ακουμπούσαν οιάρρωστοι, τους γιάτρευαν, δενθα μπορούσε, το ίδιο το σώμα του Προφήτη, ναχαρίσει στο νεκρό την ανάσταση;

ΙΖ. Θαμπορούσαμε πολλά ναπου με πάνω σ' αυτό τοθέμα, εξηγώντας με λεπτομέρειες όλαταπαράδοξα που έχουν ως σήμερα συμβεί. Επειδή όμωςέχετε ήδη κουραστεί και από ταπροηγούμένακαι από την αυστηρή νηστεία της Παρασκευής και απότην αγρυπνία, σας τα ανέφερα όλα αυτά μεσυντομία, σαν να 'ριχνα μονάχα λίγους σπόρους εδώ κι εκεί. Εσείς όμως τώρα, σαν την εύφοροι καιγόνιμη γη, να δεχθείτε αυτότο σπόρο. Ναβλαστήσετε στάχυα και ναφέρετε πολλούς καρπούς.

Ας θυμηθούμε ακόμα ότι και οι Απόστολοι ανέστησαν νεκρούς. Ο απόστολος Πέτρος ανέστησε την Ταβιθά στην Ιόππη. Ο απόστολος Παύλος ανέστησε τον Εύτυχο στην Τρωάδα. Και γενικά, όλοι οι Απόστολοιανέστησαν νεκρούς, παρόλο πού ταθαύματάτους δενείναι όλα γραμμέναστην Αγία Γραφή κι έτσι δεν τα γνωρίζουμε.

Θυμηθείτε επίσης όλα, όσα αναφέρονται στην πρώτη προς Κορινθίους Επιστολή, που έχει γράψει ο απόστολος Παύλος, σ' εκείνουςπου ρωτούσαν και έλεγαν: «πώς θ' αναστηθούν οι νεκροί; Με ποιο σώμα θα ξαναζήσουν;»24. Και το: «Αν οι νεκροί δεν θ' αναστηθούν, ούτε ο Χριστός έχειαναστηθεί;»25.

23. Δ΄ Βασ. 13, 21

24. Α΄ Κορ. 15,35

25. Α΄ Κορ. 15,16

Θυμηθείτε ότι ο Απόστολος ονόμασε άφρονες εκείνους που δεν πιστεύουν σ' όλη τη διδασκαλία της Αγίας Γραφής, και μάλιστα σ' αυτή που αναφέρεται στην ανάσταση των νεκρών.

Ακόμα θυμηθείτε ότι ο ίδιος ο Απόστολος έγραψε προς τους Θεσσαλονικείς: «Δεν θέλουμε, αδελφοί, νααγνοείτε τη χριστιανική διδασκαλία σχετικά με τους «κεκοιμημένιους, για ναμην αισθανόσαστε λύπη, όπως όλοι οι άπιστοι και οι ειδωλολάτρες, οι οποίοι δεν έχουν ελπίδα»26κ.τ.λ. Κυρίως δε αυτό που λέει: «Όσοι πέθαναν πιστοί και ενωμένοι μετον Χριστό, θα πρωτοαναστηθουν»27.

ΙΗ. Ιδιαίτερα όμως, πρέπει νακρατήσετε έντονα στην ψυχή σας αυτό που επίμονα τονίζει ο απόστολοςΠαύλος, ο οποίος δείχνοντας το δικό του σώμα, λέει: «Διότιπρέπει, αυτό τοφθαρτό σώμα να ενδύσει την αφθαρσία και το θνητό αυτόκορμί να ενδύσει την αθανασία»28Αυτότο σώμα μας σίγουρα θααναστηθεί, αλλά θα είναι χωρίς αυτή την ασθενικότητα που έχει τώρα. Τοίδιο αυτό το σώμα μας θα αναστηθεί και, ντυμένο την αφθαρσία, θαμεταμορφωθεί. Θα γίνει τότε, αυτό ακριβώς που γίνεται και μετοσίδερο, όταν τοβάλει κανείς στη φωτιά. Γίνεται δηλαδή κι αυτό φωτιά. Ή για να το πούμε καλύτερα, τοσώμα θα αναστηθεί και θα γίνει άφθαρτο, μετον τρόπο που γνωρίζει μονάχα ο Κύριος, ο Οποίος το ανασταίνει.

Αυτό λοιπόν τοσώμα θα αναστηθεί. Δεν θαμείνει όμως έτσι, που είναι τώρα. Αλλά θα είναι πιοκατάλληλο γιατην αιωνιότητα. Δεν θα έχει πια ανάγκη από υλικές τροφές για να ζήσει, ούτε σκάλες γιαν' ανεβαίνει.

Γιατί θα γίνει πνευματικό29, θαυμαστό, που όμοιο τώρα δεν έχουμε, γιανατοπαραβάλλουμε. Τότε, λέει η Αγία Γραφή, οι δίκαιοι θα λάμψουν όπως ο ήλιος30και όπως η σελήνη και όπως ο λαμπρός ουρανός.

26. Α΄ Θεσ. 4, 13

27. Α΄ Θεσ. 4, 16

28. Α΄ Κορ. 15, 53

29. Α΄ Κορ. 15, 44

30. Ματθ. 13, 43

Επειδή λοιπόν ο Θεός προγνώριζε την απιστία των ανθρώπων, δημιούργησε εκείνα τα πολύ μικρά σκουληκάκια, που τοκαλοκαίρι ακτινοβολούν μελάμψη, η οποία βγαίνει από το ίδιο τους τοσώμα. Έτσι, απόαυτά που τώρα βλέπουμε μετασωματικά μάτια, να συμπεράνουμε και αυτό που προσδοκάμε, δηλαδή, ότι τασώματάμας θα γίνουν κι αυτά φωτεινά. Γιατί ο Θεός, που μας έχειχαρίσει αυτή την επίγεια εμπειρία, μπορεί ναμας χαρίσει στη μέλλουσα ζωή καιτην ολοκλήρωσή της. Εκείνος που έκανε ναλάμπει τοσκουλήκι, πολύ περισσότερο, θα κάνει ώστε να λάμψει εκείνη την Ημέρα καιο δίκαιος άνθρωπος.

ΙΘ. Θ' αναστηθούμε λοιπόν και θα έχουμε όλοι αιώνια σώματα. Άλλά, δεν θα είναι όλων τα σώματα ίδια. Αν κάποιος είναι δίκαιος, θα λάβει επουράνιο σώμα, για να μπορεί επάξια νασυναναστρέφεται με τους Αγγέλους. Κι αν κάποιος είναι αμαρτωλός, θα λάβει σώμα που αιώνια θα τιμωρείται για τις αμαρτίες του, ώστε, μολονότιθα καίγεται σ' αιώνια φωτιά, ναμηφθάσει στο σημείο ποτέ ν' αφανιστεί.

Πολύ δίκαια παραχωρεί ο Θεός αυτά και για τις δυο μερίδες, εννοώ των δικαίων και των αδίκων. Γιατί, τίποτα δενέχουμε κάνει, χωρίς τη σύμπραξη και τη συμμετοχή του σώματός μας. Βλασφημούμε μετο στόμα, προσευχόμαστε μετοστόμα, πορνεύουμε μετοσώμα, ζούμε αγνή ζωή μετο σώμα. Αρπάζουμε μεταχέρια, δίνουμε ελεημοσύνεςμεταχέρια και όλα ταυπόλοιπα. Επειδή λοιπόν σε όλα, όσα κάναμε, μας υπηρέτησε τοσώμα, παίρνει και αυτό μέρος στις απολαβές της μέλλουσας ζωής.

Κ. Ας λυπηθούμε, λοιπόν, αδελφοί μου, τασώματάμας κι ας μην τα κακομεταχειριζόμαστε, σαν ναήταν ξένα. Να μην πούμε αυτόπου λένε οι αιρετικοί, ότι δηλαδή τοσώμα είναι ξένο, είναιτο ένδυμα της ψυχής μας, αλλά ας το σπλαχνιστούμε ως κάτι αποκλειστικά δικό μας. Γιατί θα δώσουμε λόγο στον Κύριο, για όλα όσα πράξαμε με τοσώμα31.

Μην πεις ποτέ «κανείς δεν μεβλέπει»32. Μη νομίσεις ότιδεν υπάρχει μάρτυρας των πράξεών σου. Μπορεί, πολλές φορές, πράγματι, να μη σε βλέπει άνθρωπος. Όμως ο Πλάστης, ο Αόρατος και Αιώνιος Μάρτυρας, παραμένει πάντα στον ουρανό αξιόπιστος33και ταβλέπει όλα, όσα συμβαίνουν. Μένουν όμως καιτα αποτυπώματα της αμαρτίαςστοσώμα. Γιατί, όπως ακριβώς μία βαθιά πληγή στο σώμα, ακόμα κι αν έχειθεραπευθεί, αφήνει ουλή, έτσι και η αμαρτία. Πληγώνει την ψυχή και το σώμα. Αφήνει, σ' όλο το σώμα και για πάντα, σημάδια και ουλές, οι οποίες αφαιρούνται μόνο από τα σώματα εκείνων που δέχθηκαν το Άγιο Βάπτισμα.

31. Β΄ Κορ. 5, 10

32. Σοφ. Σειρ. 23, 18 & Ησ. 29, 15

33. Ψαλμ. 88, 38