ΟΙ ΦΙΛΟΙ

Ένα πολύ σοβαρό, μεγάλο, αλλά και λεπτό θέμα για κάθε νέο και νέα, είναι η εκλογή των φίλων. Κάθε έφηβος, ενδιαφέρεται πρώτιστα να αποκτήσει φίλους, να έχει μια καλή συντροφιά, να συναναστρέφεται με συνομήλικούς του, να κουβεντιάζει, να ξεκουράζεται, να ψυχαγωγείται, να εμπιστεύεται τις σκέψεις του, τις ανησυχίες του, τα όνειρά του.

Αληθινά, πόσο υπέροχος δεσμός είναι η φιλία, πόσο ιερή είναι η γνήσια φιλικότητα; ... Η παρέα, είναι ο απαραίτητος χώρος για κάθε νέο. Εκεί θα περάσει τα όμορφα νεανικά του χρόνια, εκεί θα καταγράψει τις ανεξίτηλες εφηβικές του αναμνήσεις, εμπειρίες, βιώματα. Από τη συντροφιά, θα εξαρτηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό, η μετέπειτα πορεία του, η χάραξη της ζωής του, η ευτυχία ή δυστυχία του, ολόκληρη η ζωή του. Γι' αυτό, και έχει τόσο μεγάλη σημασία η σωστή εκλογή των φίλων μας. Γιατί απλούστατα, οι φίλοι μας μπορούν να γίνουν για μας σωσίβια, μπορούν όμως και να μας καταστρέψουν.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΦΙΛΟΣ;

Κάποτε ζητήθηκε από τον φιλόσοφο Ζήνωνα, τον Κιτιέα, να δώσει έναν ορισμό, για το τι είναι «φ ί λ ο ς ». Κι εκείνος απάντησε: «Ένα άλλο εγώ ». Στη σύντομη αυτή απάντηση, βρίσκεται μια μεγάλη αλήθεια. Η δύναμη της φιλίας είναι τόσο μεγάλη, ώστε να θεωρούμε τον άλλο, σαν δεύτερο εαυτό μας, να τον αγαπούμε και να τον εμπιστευόμαστε όπως ακριβώς τον εαυτό μας. Το ρήμα «φ ι λ ώ » , από το οποίο παράγεται η λέξη «φ ι λ ί α» , σημαίνει «αγαπώ».

Ο ίδιος ο Χριστός, ως τέλειος άνθρωπος (και αληθινός Θεός βέβαια) 
συνδέθηκε φιλικά με τον Λάζαρο. Είναι γνωστή επίσης η στενή φιλική σχέση του Φίλιππου και του Ναθαναήλ.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει: «Δεν υπάρχει τίποτε στον κόσμο που να μπορεί να ανταλλαγεί με τον πιστό φίλο. Ο πιστός φίλος είναι ισχυρή σκέπη και οχυρωμένο βασίλειο. Ο πιστός φίλος είναι έμψυχος θησαυρός. Ο πιστός φίλος είναι κήπος κλεισμένος και πηγή σφραγισμένη, που στον κατάλληλο καιρό τ' ανοίγουμε και το απολαμβάνουμε. Ο πιστός φίλος, είναι λιμάνι όπου κανείς ξεκουράζεται».

Κατά τον Αριστοτέλη, «φίλος είναι μια ψυχή που κατοικεί σε δύο σώματα». Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει: «Είναι καλύτερο σε μας να σβήσει ο ήλιος παρά να στερηθούμε τους φίλους, είναι καλύτερο να ζούμε στο σκοτάδι, παρά να είμαστε χωρίς φίλους».... Ο Σόλων ο Αθηναίος μας συμβουλεύει: «Μην αποκτάτε γρήγορα φίλους, αλλ' αυτούς που θα αποκτήσεις μην τους διώχνεις γρήγορα» ...

ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΜΑΣ

Από την εφηβική ηλικία, τόσο το αγόρι, όσο και το κορίτσι, αρχίζουν να αποκόπτονται, λίγο να απομακρύνονται από το οικογενειακό περιβάλλον. Κάθε νέος, ζητά την αυτονόμηση του. Σ' αυτή τη λεπτή φάση, οι έφηβοι αναζητούν στηρίγματα, για να ανταπεξέλθουν από κάποια πιεστικά προβλήματα, ή υπαρξιακές αναζητήσεις, που εμφανίζονται έντονα, και τυραννούν την ψυχή τους. Μια επιτυχημένη εκλογή φίλων, θα παίξει αποφασιστικό ρόλο στον πορεία του, θα βοηθήσει αφάνταστα στην πνευματική του ωρίμανση, την ομαλή ένταξή του στην κοινωνία και στην επίτευξη των στόχων του γι' αυτή τη ζωή αλλά και τη μέλλουσα.

ΤΙ ΖΗΤΑ ΕΝΑΣ ΝΕΟΣ, ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΙΑΣ ΣΤΑΘΕΡΗΣ ΦΙΛΙΑΣ;

Ένας έφηβος, σ' αυτή την περίοδο της ζωής του, φορτισμένος συναισθηματικά, βλέπει τη φιλία, σαν τη μοναδική δυνατότητα να βρει κατανόηση, και να δοθεί ολοκληρωτικά. Απαίτηση κάθε νέου, στις φιλικές του σχέσεις, είναι να βρει ειλικρίνεια. Σε αντίθετη περίπτωση αισθάνεται προδομένος και απογοητευμένος. Ποια όμως είναι τα κριτήρια, για να βεβαιωθούμε ότι μια φιλία είναι ειλικρινής;

Ας ακούσουμε, τι έχει να μας πει γι' αυτό το σημείο, ο φίλος των νέων Ιωάννης Χρυσόστομος;

«Υπάρχουν πολλές αιτίες που προκαλούν φιλίες. Τις αισχρές θα τις παραμελήσουμε, γιατί κανείς δεν θα μας αντιμιλήσει για εκείνες, επειδή είναι πονηρές. Αλλά αν θέλετε ας ασχοληθούμε με τις φυσικές και τις βιοτικές. Βιοτικές λοιπόν είναι αυτές, όπως ευεργετήθηκε κάποιος από τους προγόνους, απέκτησε φίλους, συνδέθηκε σε τραπέζι, ή στη ξενιτειά, ή είναι γείτονας. Είναι καλές και αυτές (οι φιλίες). Ή έχει το ίδιο επάγγελμα. Αυτή όμως δεν είναι ειλικρινής γιατί περιέχει κάποια ζηλοτυπία και φθόνο».

Οι φυσικές φιλίες, είναι όπως του πατέρα προς το γιο, του αδελφού προς τον αδελφό, της μητέρας προς τα παιδιά ...

Η πνευματική όμως αγάπη, είναι απ' όλες ψηλότερη, γιατί δεν την προκαλεί τίποτε το γήινο, όπως τη φυσική ή βιοτική ούτε η συνήθεια, ούτε η ευεργεσία, ούτε η φύση, ούτε ο χρόνος αλλά κατεβαίνει από πάνω, από τον ουρανό. Τίποτε δεν είναι τόσο ισχυρό, όσο ο πνευματικός δεσμός. Εκείνος που έγινε φίλος εξ αιτίας της ευεργεσίας, αν δεν επαναλαμβάνεται αυτή συνέχεια, θα γίνει εχθρός. Εκείνος που από συνήθεια είναι σταθερός στη φιλία, όταν θα διακοπεί η συνήθεια, θα αφήσει τη φιλία. Στην περίπτωση όμως της πνευματικής φιλίας, δεν υπάρχει τίποτε απ' αυτά. Ας επιδιώκουμε λοιπόν τις φιλίες που προέρχονται από το Πνεύμα, γιατί είναι ισχυρές και δεν διαλύονται εύκολα».

ΜΕ ΠΟΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΚΛΕΓΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΜΑΣ;

Για την εκλογή των φίλων μας, δεν πρέπει να ενεργούμε βιαστικά, ούτε με επιπολαιότητα. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, που τίμιοι και ειλικρινείς νέοι, απέτυχαν στην εκλογή καλών φίλων, παραπλανήθηκαν στις εκτιμήσεις τους, δεν μπόρεσαν να διακρίνουν τις πραγματικές τους προθέσεις κι έμπλεξαν με κακές παρέες, που παρίσταναν τους φίλους.

Ο Μ. Φώτιος, Πατριάρχης Κων/πόλεως, μας συστήνει:

«Μην είσαι βιαστικός στο να δημιουργείς φιλίες. αλλ' όταν δημιουργήσεις, με κάθε τρόπο να διατηρείς αδιάλυτη τη σχέση, ανεχόμενος όλο το βάρος του πλησίον, εκτός κι αν αυτό συνεπάγεται κίνδυνο για την ψυχή σου. Να έχεις φίλους σου, εκείνους που σε κάθε περίπτωση κράτησαν ειλικρινή τη φιλία τους προς τους άλλους, κι ούτε ζηλοφθόνησαν όταν αυτοί ευημερούσα ν, ούτε αδιαφόρησαν όταν βρίσκονταν οι φίλοι τους σε δυστυχία. Διότι πολλοί συνεργάστηκαν με τους φίλους τους και τους βοήθησαν όταν αυτοί δυστυχούσαν, αλλ' όταν ευημερούσα ν, δεν άντεξαν να βλέπουν την ευτυχία τους. Να κάνεις λοιπόν φίλους, όχι τους φαύλους, αλλά τους άριστους. Διότι από το ποιους συναναστρέφονται, κρίνεται σε μεγάλο βαθμό ο χαρακτήρας των φίλων».

Η ΠΑΡΕΑ, Η ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ, Η ΟΜΑΔΑ, ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΤΑΥΤΙΣΘΟΥΝ ΜΕ ΤΗ ΦΙΛΙΑ;

Αναμφίβολα, η δύναμη ο συνεκτικός σύνδεσμος, ανάμεσα στα μέλη μιας παρέας, μιας συντροφιάς, είναι ή πρέπει να είναι η φιλία, η αγάπη, η αλληλεγγύη. Δεν μπορεί να λειτουργήσει μια ομάδα όταν ανάμεσα στα μέλη της, δεν υπάρχει φιλικότητα.

Αυτό όμως, δεν σημαίνει κατ' ανάγκη, ότι κάθε παρέα αποτελείται από γνήσιους, αληθινούς φίλους. Διαφέρει πολύ η αληθινή φιλία που είναι ιερή και προσωπική, από μια απρόσωπη περιστασιακή ίσως σχέση με την παρέα. Η ένταξη ενός νέου στην παρέα ή στο κύκλωμα όπως κατάντησε σήμερα, δεν εξυπακούει και την ύπαρξη φιλίας. Ίσως κάποιες ανάγκες, αναζήτηση διεξόδου, φυγής από το σπίτι, αντίδρασης προς τους γονείς, τάση για περιπέτεια, ίσως να είναι κάποιοι από τους λόγους δημιουργίας μιας παρέας. Τα μέλη μιας παρέας, δεν σημαίνει ότι συνδέονται μεταξύ τους με αληθινή φιλία, με σύνδεσμο αγάπης. Η φιλία, είναι κάτι βαθύτερο, κάτι ιερότερο, είναι αληθινός σύνδεσμος, σχέση προσωπική εγκάρδια ειλικρινής, ακατάλυτη από το χρόνο. Ας μη συγχύζουμε λοιπό τους αληθινούς φίλους, τους αδελφικούς φίλους, με τους συνομήλικους μιας απλής συντροφιάς.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΜΑΣ;

Κάθε παιδί, κάθε νέος, είναι πολύ φυσικό, να προσδοκά από τους φίλους του, αγάπη, κατανόηση, ειλικρίνεια, βοήθεια στις δύσκολες στιγμές, συμπαράσταση, αλληλεγγύη. Αυτά είναι τα στοιχειώδη πράγματα που ελπίζει κάθε έφηβος από τους φίλους του. Ιδιαίτερα γι' αυτή την ηλικία, με τις δικές της ιδιαιτερότητες, τις ευαισθησίες, το ευμετάβολο και άστατο του χαρακτήρα, την αισιοδοξία και την απαισιοδοξία, την ελπίδα, αλλά και την απόγνωση. Κάθε νέος περιμένει κάποιο στήριγμα. Υπήρξαν πράγματι φιλίες μέσα στην ιστορία που έμειναν παροιμιώδεις. Πόσο δίκαιο είχαν εκείνοι που έλεγαν, «βρήκες αληθινό φίλο, βρήκες θησαυρό»... Πόση αξία έχει ένας φίλος, όταν είναι καλλιεργημένος, ώριμος, πρόσωπο πνευματικό, με ηθικές αξίες στολισμένος. Τί μπορεί να προσφέρει ένας φίλος που πιστεύει και ζει Χριστιανικά; Πόσοι νέοι, στηρίχθηκαν ή βοηθήθηκαν να προσανατολισθούν σωστά, να αποκτήσουν γερές βάσεις, χάρη στην αγάπη και τη θυσία ενός καλού φίλου. Πόσες φορές, ένας καλός, γνήσιος φίλος, δεν έγινε τροχοπέδη για τους άλλους, δεν συγκράτησε από τον κατήφορο άλλους, δεν ανέσυρε από το βούρκο κάποιο άλλο παιδί. Αυτοί είναι πραγματικοί φίλοι, αυτοί που σώζουν, όχι μόνο ζωές, αλλά ψυχές από τον όλεθρο. Τέτοιοι φίλοι, χριστιανοί νέοι, μπορεί να σπανίζουν, αξίζει όμως τον κόπο, να ψάξουμε να τους βρούμε.

ΠΟΙΑ Η ΘΕΣΗ ΜΑΣ, ΟΤΑΝ ΟΙ «ΦΙΛΟΙ» ΜΑΣ ΕΞΩΘΟΥΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟ;

Είναι κι' αυτό ένα πρόβλημα. Βέβαια τις περισσότερες φορές δεν θέλουμε να το παραδεκτού με. Κακοί οι φίλοι μας; Ποτέ!... Έστω κι αν μας προειδοποιούν οι δικοί μας, έστω κι αν μας θερμοπαρακαλούν, κάποτε με δάκρια οι γονείς μας. «Αποκλείεται» λέμε, «δεν μπορώ να κόψω σχέσεις από τους φίλους μου, είναι καλά παιδιά» ...

Κι' όμως, πολλοί νέοι μπήκαν στην παρανομία, έγιναν μέλη μιας συμμορίας, μπήκαν σε κυκλώματα ναρκομανών, έμαθαν το κάπνισμα, πήγαν σε πορνεία, απασχόλησαν την Αστυνομία, από τέτοιους « φ ί λ ο υ ς », από κακούς συμβούλους και δασκάλους ... Νοιώθουμε δεμένοι, μπλεγμένοι, είναι δύσκολο να ξεκόψουμε. Οι άλλοι στην παρέα μας προτρέπουν, μας απειλούν, μας υπόσχονται ή μας εκβιάζουν. Υπάρχουν και οι «ν ο ν ο ί » που ελέγχουν το κύκλωμα, υπάρχουν και οι «μεγάλοι» όπως τους λέμε που μας χρησιμοποιούν... Δεν το αντιλαμβανόμαστε, ώσπου να βρεθούμε μια μέρα με χειροπέδες, μέσα στην μαύρη κλούβα ή στο κελί 
μιας φυλακής ...

Χρειάζεται θέληση, αποφασιστικότητα και προς πάντων καθαρό μυαλό. Όχι πάντα δούλοι, σκλαβάκια στις εντολές της παρέας. Όχι πάντα «ναι» στις προσταγές κακών φίλων. Πρέπει να κάνουμε στροφή 1800. Όταν δεν είμαστε ναρκωμένοι, υπνωτισμένοι, θα το αντιληφθούμε και θα φύγουμε, θα διακόψουμε κάθε σχέση και δεσμό από την κακή παρέα, από τη σπείρα, από τη συμμορία, από το 
κύκλωμα. Σήμερα, τώρα! Αύριο, μπορεί να είναι πολύ αργά για μας ...

Τί φίλοι μπορεί να είναι, αυτοί που μας διδάσκουν την παρανομία, που μας εξωθούν στην ανηθικότητα, στη χρήση ουσιών, σε αντικοινωνική συμπεριφορά, αυτοί που μας χρησιμοποιούν, μας εκμεταλλεύονται, μας σπρώχνουν όχι μόνο στον κατήφορο αλλά στον γκρεμό; Γιατί, αγαπητοί φίλοι, κάνετε τόσο αγώνα, τόση προσπάθεια για να πάρετε περισσότερη ελευθερία από τους γονείς σας, κι από την άλλη πηγαίνετε και εντάσσεσθε σε μια ομάδα δήθεν «φ ί λ ω ν», κι εκεί υπακούετε τυφλά, και υποδουλώνεστε, και γίνεστε όργανα, σκλάβοι, πιόνια σε ανθρώπους με τους οποίους καμιά πραγματική φιλία δεν σας ενώνει; Θα παραμείνετε έτσι, δούλοι, υπηρέτες των άλλων για πάντα; ...

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΦΙΛΙΑ, ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΠΡΟΣΩΠΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΦΥΛΟΥ;

Δεν αποκλείεται αυτό. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα αγοριών και κοριτσιών που συνδέθηκαν από τα παιδικά ή και τα πρόωρα εφηβικά χρόνια με φιλία που κράτησε για πολλά χρόνια, κάποτε σε ολόκληρη της ζωή τους. Είναι όμως η φιλία ανάμεσα σε ένα αγόρι κι ένα κορίτσι, ακριβώς η ίδια όπως ανάμεσα σε δυο νέους ή δυο νέες; Έχει αυτή η φιλία, ακριβώς τα ίδια συστατικά, τα ίδια γνωρίσματα, τις ίδιες επιδιώξεις, τους ίδιους στόχους. Βέβαια όχι. Όσο δυνατή κι αν είναι μια τέτοια φιλία, κάπου έχει περιορισμούς, κάπου σταματά... Υπάρχουν λεπτά θέματα ανάμεσα στα δύο φύλα, διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης, διαφορετική ψυχολογία, κάποτε έλλειψη εμπιστοσύνης, ντροπαλότητα... Δεν είναι τόσο απλό και τόσο εύκολο να λειτουργήσει μια τέτοια φιλία σε βάθος, σε όλες της τις διαστάσεις, όπως μεταξύ δύο παιδιών του ιδίου φύλου. Μπορούμε, στην καλύτερη περίπτωση, να μιλούμε για φιλικές σχέσεις, για κάποιου είδους φιλικότητα, όχι όμως για την αυθεντική ιερή φιλία, σε βαθμό αλληλοπεριχώρησης μεταξύ δυο αγοριών ή δυο κοριτσιών. Κάτι συνηθέστερο ανάμεσα στα 2 φύλα, είναι η μετεξέλιξη της φιλίας σε αίσθημα. Αυτό δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, δυο νέοι διαφορετικού φύλου, που πίστευαν ότι συνδέονταν με μια φυσική φιλικότητα, ξαφνικά ανακαλύπτουν ότι η σχέση μεταξύ τους έχει πάρει τη μορφή της συμπάθειας, του έρωτα, αν θέλετε... Είναι φαίνεται κανόνας, ότι «εκ του οράν τίκτεται το εράν». Δηλαδή από την όραση γεννιέται ο έρωτας, η αγάπη.

Αυτό μπορεί να συμβαίνει, όταν οι δυο, ανακαλύπτουν ο ένας στον άλλο στοιχεία που τους αγγίζουν και τους συγκινούν. Στοιχεία όχι μόνο εξωτερικά, εμφάνιση, ομορφιά, αλλά και εσωτερικά, όπως καλοσύνη, ευγένεια, λεπτότητα, ειλικρίνεια, ηθικότητα, καλλιέργεια.

Αυτή η διαφοροποίηση της σχέσης των δυο νέων, είναι καθόλα φυσική. Κάποτε από αυτές τις συνθήκες δημιουργούνται πολύ αρμονικά ζευγάρια και όμορφες οικογένειες. Υποτίθεται βέβαια, ότι ο χρόνος που προηγήθηκε σε φιλικά πλαίσια, ήταν αρκετός για να βοηθήσει σωστά τους δυο νέους. Υποτίθεται όταν ήσαν και οι δυο ειλικρινείς, αυθόρμητοι και αληθινοί. Κι' ακόμα, εκείνο που έφερε τους δυο νέους πιο κοντά, ήσαν τα πραγματικά εσωτερικά χαρίσματα, και η διάθεση να προχωρήσουν μπροστά ενωμένοι για πάντα. Σ' αυτό βοηθά αφάνταστα μια απλή γνωριμία χωρίς φτιασίδια, δηλ. χωρίς μάσκες και χωρίς προσπάθειες για εντυπώσεις.

Ας μη το παρασιωπήσουμε κι αυτό, φίλοι νέοι. Ότι υπάρχει βέβαια ανοικτό το ενδεχόμενο, από μια τέτοια φιλικότητα με το άλλο φύλο, να επέλθει τέτοια εξοικείωση μεταξύ των δύο, ώστε κάποιες ενέργειες, πρωτοβουλίες, χειρονομίες, να προδίδουν πονηρή διάθεση, κάποτε να προκαλούνται ανεπανόρθωτες και ανεξέλεγκτες καταστάσεις, όπως, ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, βιαστικοί- υποχρεωτικοί γάμοι κ.ά. Χρειάζεται προσοχή. Νέος θα πει, να προετοιμάζομαι για το μέλλον και να περιμένω...