Η ΕΥΧΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΦΡΑΙΜ ΤΟΥ ΣΥΡΟΥ - ΠΕΡΙ ΦΙΛΑΡΧΙΑΣ

"Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου, πνεύμα φιλαρχίας μη μοι δως".

Τι είναι το πνεύμα της φιλαρχίας; Είναι η επιδίωξη να υπερισχύουμε, να κυριαρχούμε πάνω στους άλλους να καταλαμβάνουμε την πρώτη θέση. Αυτή η επιδίωξη να υπερισχύει, οδήγησε στον όλεθρο τον αρχάγγελο που ήταν ο αρχηγός όλων των αγγέλων και τον έκανε σατανά, τον κατακρήμνισε από τον ουρανό. Αυτή η επιδίωξη να υπερέχουν,

αφανίσε τον Κορέ, τον Δαθάν και των Αβειρών, οι οποίοι φθόνησαν τη δόξα του Μωυσή, όταν αυτός οδηγούσε τον ισραηλιτικό λαό στην έρημο προς τη γη Χαναάν. Ήθελαν να τον ανατρέψουν και να οικειοποιηθούν την εξουσία του και γι’ αυτό ο Κύριος τους τιμώρησε με φρικτό θάνατο: η γη άνοιξε διάπλατα και τους κατάπιε μαζί με ολόκληρες τις οικογένειές τους. Η φιλαρχία ώθησε όλους τους αιρετικούς, οι οποίοι έχοντας τιμήσει τους εαυτούς τους υπεράνω της Εκκλησίας του Χριστού, ήθελαν να τοποθετηθούν αντίθετα στον δρόμο της Εκκλησίας, ήθελαν να γίνουν ηγέτες στην Εκκλησία.

Η φιλαρχία ώθησε όλους εκείνους τους ανθρώπους, οι οποίοι συνετάραξαν τον κόσμο με εθνικές εξεγέρσεις. Υπήρξαν συγγραφείς που με τις φαύλες σκέψεις τους διέφθειραν ολόκληρες γενεές.

Η φιλαρχία είναι το πάθος να εξουσιάζουμε και ο Κύριος Ιησούς Χριστός την αποδοκίμασε στο λόγο Του κατά των υποκριτών γραμματέων και φαρισαίων. Κατέκρινε το πάθος τους να είναι πρώτοι, την επιθυμία τους να καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στα συμπόσια, να δέχονται ευσεβείς χαιρετισμούς, οι οποίοι αρμόζουν στους ηγέτες του λαού. Ο Κύριος τους κατέκρινε και είπε στους μαθητές Του και δια μέσου αυτών σε όλους εμάς: «ει τις θέλει πρώτος είναι, εσταί πάντων διάκονος» (Μαρκ. 9, 35). Αυτό είναι αντίθετο με τη φιλαρχία: εντέλλεται να μην επιδιώκουμε την υψηλή θέση, αλλά διδάσκει να γίνουμε τελευταίοι, να γίνουμε διάκονοι όλων.

Βλέπετε πως η φιλαρχία, το πάθος να έχουμε επίδραση, το πάθος να καταλαμβάνουμε την πρώτη θέση, πόσο είναι αντίθετο με το πνεύμα του Ευαγγελίου, με το πνεύμα της ταπείνωσης. Και το πάθος αυτό μας διακατέχει όλους, δεν υπάρχει κανείς που να μην έχει παρασυρθεί από αυτό, ακόμη και τα μικρά παιδιά. Γνωρίζουμε τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια των παιχνιδιών των παιδιών: αφού διακριθεί κάποιο παιδάκι θα αρχίσει να δεσπόζει, μετά θα τους διατάζει όλους και θα αρχίσει ο αναπόφευκτος καβγάς, όταν κάποιο παιδάκι αμφισβητήσει το προβάδισμα του αρχηγού.

Ακόμη και ανάμεσα στους ασκητές, ακόμα και στα μοναστήρια, όπου δεν πρέπει να υπάρχει η φιλαρχία όπου όλοι πρέπει να θυμούνται την εντολή να γίνουμε διάκονοι όλων, ακόμα και εκεί διακατέχει τους ανθρώπους η φιλαρχία, έστω και ενδόμυχα. Ενώπιον των ανθρώπων δεν επιδιώκουν το προβάδισμα, όμως με την υπέρμετρη νηστεία και την αγρυπνία προσπαθούν να υπερισχύσουν των άλλων.      

Στην κοσμική ζωή αυτό το πάθος διακατέχει τους πάντες: όλοι επιζητούν την ανώτατη θέση, ποθούν την επιβράβευση, όλοι επιθυμούν την εκτίμηση. Πολλοί γονείς καλλιεργούν στα παιδιά τους τη φιλοδοξία, το πάθος να υπερτερούν, να προσπαθούν να καταλαμβάνουν στη ζωή υψηλή θέση και με αυτό φθείρουν τα παιδιά τους.

Άραγε δεν πρέπει να κατανοήσουμε ότι η υψηλή θέση είναι η μοίρα λίγων ανθρώπων, ότι δεν μπορούν όλοι να υπερισχύουν, να καταλαμβάνουν μεγάλη θέση; Στην πραγματικότητα, αυτή είναι η μοίρα των εξαιρετικών, εκλεκτών ανθρώπων του Θεού. Εξαιρετικά πολλοί επιδιώκουν να καταλάβουν τέτοια κοινωνική θέση, δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν οποιαδήποτε μέσα για την επίτευξη αυτού του σκοπού, χρησιμοποιούν τις γνωριμίες τους, κολακεύουν, καλοπιάνουν, δεν αποστρέφονται κανένα μέσο προκειμένου να πετύχουν το σκοπό τους, να καταλάβουν υψηλή θέση στην κοινωνία, να γίνουν ένας από τους ισχυρούς.

Πολύ συχνά ο Κύριος τους τιμωρεί: το άθλιο πάθος τους οδηγεί σε αποτυχία. Εξοργίζονται, παραιτούνται από την εργασία στην κοινωνία, αποσύρονται σε οικογενειακό κύκλο και κλείνονται στην οικογενειακή ζωή. Όμως ο εγωισμός τους βασανίζει και εδώ και αυτοί τυραννούν την οικογένεια, τυραννούν τους πλησίον τους και δεν έχουν ηρεμία στην ψυχή τους.

Ιδού οι καρποί της φιλαρχίας, ιδού γιατί ο άγιος Εφραίμ στη μεγάλη ευχή του ζητάει από το Θεό να τον λυτρώσει από το ολέθριο πνεύμα της φιλαρχίας, το τόσο αντίθετο με την ταπείνωση, χωρίς την οποία δεν μπορούμε ούτε ένα βήμα να κάνουμε στη χριστιανική ζωή.

Μπορούμε πράγματι να πούμε ότι δεν πρέπει να επιδιώκουμε να ανέλθουμε, δεν πρέπει να επιζητούμε την ανώτερη κοινωνική θέση, αλλά συγκεκριμένα μόνο το υψηλό και άφθαρτο. Δεν πρέπει να επιδιώκουμε τα αξιώματα που δεν αξίζουν τίποτα, αλλά πρέπει να αποκτήσουμε εκείνη την αρετή που είναι μεγάλη στα μάτια του Θεού. Έχει υποδειχθεί σε όλους μας ο δρόμος προς την αρετή, ανώτερος του οποίου δεν υπάρχει, με τον οποίο δεν μπορούν να εξισωθούν οι επίγειες επιτυχίες, δεν μπορεί να συγκριθεί καμία τιμή. Έχει υποδειχθεί σε εμάς ο δρόμος προς τη Βασιλεία του Θεού, έχει ειπωθεί ότι μπορούμε να γίνουμε φίλοι του Θεού, υιοί Θεού. Θα πετύχουμε αυτό το σκοπό μόνο αν επιδιώκουμε να εκπληρώνουμε όλες τις εντολές του Χριστού. Δεν πρέπει να συγχυζόμαστε εάν έχουμε τοποθετηθεί σε κατώτερη θέση, άσημη στην κοινωνία, πρέπει να θυμόμαστε ότι ο Κύριος δύναται να μας προαγάγει στον εξαιρετικά φαρδύ δρόμο όταν δεν το περιμένουμε, όταν δεν επιδιώκουμε την επίγεια δόξα.

Συχνά ο Κύριος δίνει αυτή τη δόξα, ανεξάρτητα από την προσπάθεια και το θέλημα μας. Η δόξα φεύγει από εκείνους που την καταδιώκουν, που την επιθυμούν πολύ και συναντάται σε εκείνους που την αποφεύγουν. Η δόξα δίνεται από το Θεό, η αληθινή δόξα κατορθώνεται από εκείνους που δεν την καταδιώκουν.

Πρέπει, μη έχοντας κατά νου να εξουσιάζουμε τους ανθρώπους, να εμβαθύνουμε σε αυτό, πώς μπορούμε να αναπτύξουμε τις ικανότητες και τα ταλέντα που μας έχουν δοθεί από τον Θεό. Ταπεινά, ήρεμα να εμβαθύνουμε στην αξιοποίηση των χαρισμάτων μας εν σιωπή, εν αγνοία του κόσμου. Και μπορεί να συμβεί, όπως έχει ήδη συμβεί περισσότερο από μία φορά, ο Κύριος να υψώσει αυτόν τον άνθρωπο στις απρόσιτες κορυφές της δόξας .

Γνωρίζουμε πολλά παραδείγματα από την ιστορία της επιστήμης και της φιλοσοφίας, από τη ζωή μεγάλων προσωπικοτήτων της επιστήμης, οι οποίοι διήγαν το βίο τους σε ένδεια εν αγνοία του κόσμου, υπήρξαν ακόμη διωκόμενοι και καταδυναστευόμενοι, βρίσκονταν σε απόλυτη αντίθεση με εκείνο το οποίο αναζητούν οι άνθρωποι που είναι μολυσμένοι με το πάθος της φιλαρχίας. Αυτοί, στη σιωπή, στη φτώχεια, στη μόνωση εργάζονταν πάνω στα προβλήματα της επιστήμης και της φιλοσοφίας και επιτέλεσαν έργο, το οποίο τους δόξασε στην ιστορία της ανθρωπότητας, τους έκανε λαμπερά αστέρια της προόδου της ανθρωπότητας.

Να θυμάστε ότι ο Κύριος δύναται να επιλέξει ανθρώπους, να διακρίνει τα ανθρώπινα έργα που γίνονται σύμφωνα με τις εντολές του Χριστού. "εί τις θέλει πρώτος είναι, έσται πάντων έσχατος και πάντων διάκονος".

Προσευχηθείτε μαζί με τον άγιο Εφραίμ τον Σύρο για την απαλλαγή από το φοβερό πάθος της φιλαρχίας. Από αυτό το πάθος είθε να σας λυτρώσει όλους ο Κύριος Ιησούς Χριστός.

             Αμήν.

Από το βιβλίο: Ο ΛΟΓΟΣ Ο ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

του Αγίου Λουκά,

Αρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως και Κριμαίας