ΚΥΡΙΕ ΚΑΙ ΔΕΣΠΟΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΟΥ

"Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου, πνεύμα αργίας, λιποψυχίας (1), φιλαρχίας και αργολογίας μη μοι δως. Πνεύμα δε σωφροσύνης ταπεινοφροσύνης, υπομονής και αγάπης χάρισαί μοι τω σω δούλω. Ναι, Κύριε Βασιλεύ, δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα· και μη κατακρίνειν τον αδερφό μου˙ότι ευλογητός εί εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν."

Γνωρίζετε ότι αυτή είναι η ευχή του οσίου Εφραίμ του Σύρου, για τον οποίο σας έχω μιλήσει, μερικά από τα αριστουργήματα του οποίου σας έχω διαβάσει. Για ποιο λόγο η Αγία Εκκλησία προσφέρει σε αυτή την ευχή τέτοια ασυνήθιστα εξέχουσα θέση στις ακολουθίες, για ποιο λόγο τόσες πολλές φορές επαναλαμβάνεται στη διάρκεια όλων των ακολουθιών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής; Όχι χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Εσείς οι ίδιοι νιώθετε στην καρδιά σας την αιτία. Αυτή η ευχή διεισδύει στην καρδιά όσο καμία άλλη, νιώθετε την ξεχωριστή, εξαιρετική θεϊκή δύναμή της.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή ανέβλυσε από μια καρδιά εντελώς καθαρή, εντελώς αγία, από έναν νου φωτισμένο με τη θεϊκή χάρη, ο οποίος έγινε κοινωνός του νου του Χριστού. Γι' αυτό το λόγο είναι τέτοια η εξουσία, τέτοια η μυστική επίδραση αυτής της καταπληκτικής ευχής στη χριστιανική καρδιά.

Καταρχάς θα πω ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό αυτό το ίδιο το γεγονός, ότι ο Άγιος Εφραίμ, ζητά από το Θεό να τον λυτρώσει από κάθε φαυλότητα που είναι αντίθετη του Θεού ώστε ο Κύριος να τον αξιώσει των αρετών, των κυριοτέρων μεγάλων αρετών. Για ποιο λόγο το ζητάει αυτό; Υπάρχουν άνθρωποι και ιδιαίτερα στα παλαιότερα ειδωλολατρικά χρόνια υπήρχαν τέτοιοι άνθρωποι, οι οποίοι για όλα βασανίζονταν στους εαυτούς τους, σκέφτονταν ότι όλα είναι κατορθωτά με τις δυνάμεις του μυαλού και των συναισθημάτων τους. Υπάρχουν και τώρα άνθρωποι που δεν καταλαβαίνουν ότι το πλέον σημαντικό, πλέον πολύτιμο, πλέον μύχιο είναι ακατανόητο για το μυαλό και το συναίσθημα.

Οι άνθρωποι που το καταλαβαίνουν αυτό, θυμούνται αυτό που έχει λεχθεί από τον άγιο απόστολο Παύλο: "Ο γαρ κατεργάζομαι ου γινώσκω˙ ού γαρ ο θέλω τούτω πράσσω, αλλ' ο μισώ τούτο ποιώ" (Ρωμ. 7, 15). Έτσι μιλάει ο μέγιστος απόστολος, αναγνωρίζοντας την αδυναμία του να πορευθεί στο δρόμο του καλού, κατανοώντας βαθιά ότι η σάρκα του, η οποία τον έλκει προς τα κάτω και δεν ελευθερώνει την καρδιά, ψηλά προς τον Θεό έχει τεράστια εξουσία πάνω του. Θλιβόταν, βασανιζόταν με την ψυχή του, επειδή δεν έκανε εκείνο το καλό που ποθούσε η ψυχή του, αλλά έκανε εκείνο το κακό που δεν ήθελε.

Ο άγιος Εφραίμ, συναισθανόμενος αυτό βαθιά, προσευχόταν στο Θεό να τον απαλλάξει από τις φαυλότητες και να του δώσει δύναμη να κάνει το καλό. Δύναμη για να κάνουμε τα καλά έργα λαμβάνουμε μόνο από τον Θεό, δύναμη για να λυτρωθούμε από τις φαυλότητες λαμβάνουμε μόνο από τον Θεό. Αυτό το συναισθάνεται αμυδρά η ψυχή κάθε χριστιανού και έτσι ενεργεί μέσα της η ευχή του αγίου Εφραίμ του Σύρου.

Εμβαθύνετε περισσότερο σε αυτή την ευχή, συλλογιστείτε για ποιο λόγο ο άγιος Εφραίμ δε ζητά απλώς να τον απαλλάξει ο Θεός από το ένα ή το άλλο πάθος και να του δώσει τη μια ή την άλλη αρετή. Γιατί λέει: "πνεύμα αργίας, λιποψυχίας, φιλαρχίας και αργολογίας μη μοι δως;" Για ποιο λόγο μιλάει για το πνεύμα των παθών, μιλάει για το πνεύμα των αρετών; Αυτό είναι σημαντικό να το καταλάβετε.

Γνωρίζετε ότι τα πράγματα έχουν το πνεύμα τους, τη μυρωδιά τους, το χαρακτηριστικό τους. Εάν στο δωμάτιό σας παραμένουν τα πράγματά σας, διάφορα σκεύη, όλα όσα χρησιμοποιούσατε κατά τη διάρκεια της ζωής σας εκεί και το δωμάτιο παραμένει κλειδωμένο, τότε μέσα σε αυτό θα παραμείνει η μυρωδιά σας, το πνεύμα αυτών των πραγμάτων. Γνωρίζετε ότι εάν σε ένα δοχείο χύσουμε αρωματική ουσία, και μετά αδειάσουμε το δοχείο και το πλύνουμε, για πολύ καιρό θα παραμείνει το άρωμα. Και απεναντίας, εάν χύσουμε κάτι δύσοσμο, τότε το δύσοσμο πνεύμα θα παραμείνει για πολύ καιρό. Έτσι συμβαίνει και στην ανθρώπινη ψυχή. Στην ψυχή του ανθρώπου φυλάσσεται το πνεύμα, το ίχνος όλων των παθών του με τα οποία αμαρτάνει ο άνθρωπος, και φυλάσσεται από την άλλη πλευρά, το φως κάθε αγαθού που κάνει. Εάν ο άνθρωπος κάνει πάντα άσχημα έργα, εάν η ψυχή του έχει διαποτιστεί με τα πάθη, τότε στην ψυχή του θα παραμένει για πάντα το πνεύμα αυτών των παθών. Εάν ο άνθρωπος ζει καλή ζωή, κάνει πολλά καλά, εάν αγιάζει την ψυχή του διαρκώς με την προσευχή, τότε διαποτίζεται με το πνεύμα της προσευχής, και το πνεύμα των αρετών, με το πνεύμα της δικαιοσύνης.

Γνωρίζουμε από την εμπειρία μας ότι μπορούμε ακόμα και κατά τη διάρκεια μιας σύντομης γνωριμίας, ενίοτε κατά την πρώτη συνάντηση, μπορούμε να αντιληφθούμε τι είδος πνεύματος είναι αυτός ο άνθρωπος. Εάν συναντηθούμε με άνθρωπο που είναι βουτηγμένος στις αμαρτίες, αντιληφθείτε τι είδος πνεύματος είναι αυτός ο άνθρωπος. Αυτό μοιάζει με τον τρόπο που ο σκύλος ανιχνεύει τη μυρωδιά που παραμένει στα ανθρώπινα ίχνη και οδηγείται σε αυτόν τον άνθρωπο.

Κάθε άνθρωπος έχει το πνεύμα του και ιδού ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος ζητά από τον Θεό όχι μόνο να τον απαλλάξει από τα πάθη του και να του δώσει αρετές, ζητά να του δώσει ο Κύριος το πνεύμα αυτών τον αρετών, να τον απελευθερώσει από το πνεύμα των παθών ακόμα και αν δεν υπήρχε ίχνος μυρωδιάς πάθους, ώστε να ευωδιάσει ενώπιον του Χριστού.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι είναι πολύ πιο εύκολο να απελευθερωθούμε από συγκεκριμένα πάθη, από ό,τι να απαλλαγούμε από το πνεύμα αυτών των παθών. Αυτό το πνεύμα είναι βαθιά ριζωμένο στην καρδιά μας και είναι δυνατόν να απαλλαγούμε εντελώς από το ακάθαρτο πνεύμα μόνο βαθμιδόν, προσευχόμενοι στον Θεό για βοήθεια, ώστε ο Θεός να μας λυτρώσει από αυτό το μοχθηρό πνεύμα. Τοιουτοτρόπως πρέπει να ενθυμούμαστε τα λόγια του αγίου Εφραίμ του Σύρου. Πιθανόν ακόμα και πιο καθαρά μπορούμε να τα κατανοήσουμε.

Πάντα ζούμε και ενεργούμε κάτω από δύο είδη πνευματικής επιρροής: από τη μια πλευρά είναι η ευλογημένη αγία επιρροή του Ίδιου του Θεού, των αγγέλων, των αγίων και ιδιαίτερα του φύλακα αγγέλου μας και, από την άλλη πλευρά, το πνεύμα του σατανά, το διαβολικό πνεύμα που πάντα ξεχύνεται πάνω μας ως μελανό ποτάμι. Και όπως ανάμεσα στους αγγέλους του φωτός υπάρχουν οι άγγελοι - φορείς συγκεκριμένων αγίων αρετών, έτσι και ανάμεσα στους διαβόλους υπάρχουν οι φορείς συγκεκριμένων αμαρτιών, οι οποίοι πάντα επιδρούν πάνω μας. Ιδού και ο άγιος Εφραίμ ζητά από το Θεό με τη χάρη Του να διωχτούν τα σκοτεινά, πονηρά, δαιμονικά πνεύματα που μας οδηγούν στην αμαρτία.

Βλέπετε τί σημαίνουν αυτά τα λόγια του αγίου Εφραίμ του Σύρου. Ζητείστε συνειδητά να απελευθερωθούμε από το ίδιο το πνεύμα της ακαθαρσίας, της κακίας, από όλα τα πάθη, κάτι που είναι ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς η εξουσία των δαιμόνων πάνω μας είναι εξαιρετικά ισχυρή. Να θυμάστε ότι με την ατομική προσπάθεια δε μπορείτε να αποφύγετε τη σκοτεινή, ολέθρια επίδραση αυτών των πνευμάτων και ταπεινά προσευχηθείτε στο Θεό, όπως διδάσκει να προσευχόμαστε ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος: " Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου, πνεύμα αργίας, λιποψυχίας, φιλαρχίας και αργολογίας μη μοι δως. Πνεύμα δε σωφροσύνης ταπεινοφροσύνης, υπομονής και αγάπης χάρισαί μοι τω σω δούλω. Ναι, Κύριε Βασιλεύ, δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα, και μη κατακρίνειν τον αδερφό μου˙ότι ευλογητός εί εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν."

Από το βιβλίο: Ο ΛΟΓΟΣ Ο ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

του Αγίου Λουκά,

Αρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως και Κριμαίας

(1) Η σλαβική μετάφραση της ευχής αποδίδει τις λέξεις «αργίας, περιεργίας» περίπου με την ίδια σημασία.